Εκτός από τις "κόκκινες γραμμές" χρειάζονται και γραμμές "stop loss"

Αναρτήθηκε την 01-07-2015
Εκτός από τις "κόκκινες γραμμές" χρειάζονται και γραμμές "stop loss"

(άρθρο που δημοσιεύθηκε στο capital.gr στις 10/6/2015)

Όση ώρα οδηγούσα χθες στους δρόμους της Αθήνας βλέποντας κάθε τόσο ουρές ανθρώπων έξω από τα ATM των τραπεζών, σκεφτόμουν ότι κανείς δεν έχει το δικαίωμα να ανατρέπει τόσο πολύ τη ζωή των ανθρώπων. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να ακυρώνει τις προσπάθειές και τα όνειρά τους. Και σκεφτόμουν ότι αυτό θα πρέπει να είναι -ως οδηγός- στο μυαλό του κάθε κυβερνήτη.

Ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας είδε με συμπάθεια την άνοδο του Σύριζα στην εξουσία. Έχοντας απελπιστεί από τις διαρκείς αποτυχίες όλων των προηγούμενων κυβερνήσεων στην αναδιοργάνωση αυτής της άρρωστης χώρας, από τις πενιχρές οικονομικές επιδόσεις και από το τραγικό αδιέξοδο που βάζει μπροστά μας ο τεράστιος όγκος του δημοσίου και του ιδιωτικού χρέους, πολλοί πίστεψαν ότι ο συμπαθής νεαρός Πρωθυπουργός θα μπορούσε να πετύχει τον τετραγωνισμό του κύκλου: να  εμπνεύσει τους Έλληνες να εργαστούν για τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας, να διατηρήσει υψηλές τις δαπάνες του Κράτους και να γοητεύσει τους ξένους δανειστές πείθοντάς τους να αναδιαρθρώσουν το χρέος επιτρέποντάς του να δοκιμάσει το δικό του μείγμα πολιτικής.

Η αλήθεια είναι πως όλοι παραξενευτήκαμε όταν είδαμε τους νέους υπουργούς να προσέρχονται στο Προεδρικό μέγαρο για να ορκιστούν χωρίς γραβάτα, με το πουκάμισο έξω από το παντελόνι και πετώντας την τσίχλα στο γρασίδι του προεδρικού κήπου. Τότε όμως δε το θεωρήσαμε ως σοβαρό ατόπημα. Είχαμε άλλωστε ενθουσιαστεί από τις στάλες περηφάνιας που πήραμε βλέποντας -επιτέλους- έναν Έλληνα υπουργό Οικονομικών να φέρεται με εμφανή υπεροψία στον σκληρό γραφειοκράτη των Βρυξελλών κ. Ντάισελμπλουμ.

Η συνέχεια είναι γνωστή. Οι εκπλήξεις ακολούθησαν η μία την άλλη, παρακολουθήσαμε ένα πρωτοφανές αλισβερίσι, είδαμε κόκκινες γραμμές να ξεβάφονται, είδαμε συρματοπλέγματα να ξετυλίγονται γύρω μας, έως ότου φθάσαμε στην ανακοίνωση του δημοψηφίσματος το βράδυ της προηγούμενης Παρασκευής. Όσοι, με καλή πίστη, εξακολουθούσαν να πιστεύουν στη φιλοσοφία του "παιχνιδιού του δειλού”, έως τότε πίστευαν ότι η Κυβέρνηση λειτουργούσε στη βάση ενός καλοδουλεμένου στρατηγικού σχεδίου. Έπρεπε να κλείσουν οι τράπεζες, να βουβαθεί ο rock star που παρίστανε τον υπουργό των Οικονομικών και οι κυβερνητικοί μαϊντανοί των τηλεπαραθύρων -λαλίστατοι έως πρόσφατα- να καταπίνουν τη γλώσσα τους και να αδυνατούν να απαντήσουν στο απλούστατο και απόλυτα φυσικό ερώτημα για το "τί θα γίνει εάν επικρατήσει το ΟΧΙ” για να καταλάβουμε ότι δεν υπήρχε σχέδιο και ότι τα πάντα ήταν στον αέρα!

Το τραγικό στην περίπτωσή μας είναι ότι, η Ελλάδα, σε πάρα πολλά σημεία έχει δίκιο: Μπροστά στην ανάγκη να διασωθούν οι ευρωπαϊκές τράπεζες που είχαν αγοράσει τα ελληνικά ομόλογα, βρέθηκε καταχρεωμένη απέναντι σε κυβερνήσεις, στο αγγλικό δίκαιο, με ομόλογα που κρατούσε η ΕΚΤ και τα οποία δεν κουρεύτηκαν, με τις τράπεζές της χρεοκοπημένες, με την οικονομία της κατεστραμμένη, την κοινωνία της αποδεκατισμένη και ένα χρέος μη βιώσιμο, το οποίο ανακυκλώνεται  κάθε φορά μέσω των νέων δανειακών συμβάσεων (μνημονίων). 

Βέβαια και οι εταίροι έχουν δίκιο σε πάρα πολλά σημεία: Καμιά από τις ελληνικές Κυβερνήσεις της προηγούμενης δεκαετίας δεν κατάλαβε ότι κάτι σοβαρό συνέβη και ότι θα πρέπει -επιτέλους- να εκσυγχρονιστεί το Κράτος, να ξαναστηθεί η αγορά και να αρχίσει η οικονομία να λειτουργεί με τρόπο που να παράγει πλούτο αρκετό για να ζει και να πληρώνει τα χρέη της.

Η ελληνική πλευρά έχει απόλυτο δίκιο όταν διαμαρτύρεται για τη στάση των εταίρων της, που εμπλέκονται στα εσωτερικά μας ζητήματα και που εμφανέστατα δείχνουν ότι θέλουν να αποδυναμώσουν τη μοναδική αριστερή Κυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατακρίνεται όμως επειδή, ενώ το υποψιαζόταν ή το γνώριζε, δεν προετοιμάστηκε να αντιμετωπίσει τις επιθέσεις που θα εκτοξεύονταν εναντίον της. Κατακρίνεται επειδή ενώ, όπως αποδείχθηκε, η χώρα βρισκόταν στην "αδύναμη” πλευρά, η Κυβέρνηση ούτε το συνειδητοποίησε, ή -εάν το συνειδητοποίησε- αδιαφόρησε, αλλά και συχνά προκάλεσε -χωρίς λόγο- το θυμό και την εμπάθεια αυτών με τους οποίους διαπραγματεύονταν και τους οποίους τελικά είχε ανάγκη. Κατακρίνεται επειδή, έστω σ' αυτό το ολιγόμηνο διάστημα, δεν έκανε καμία κίνηση για να "θωρακίσει” τη θέση της, δηλαδή να ενισχύσει την οικονομία της. Αυτό θα μπορούσε να το κάνει έστω και με μερικά νομοσχέδια που δε θα είχαν δημοσιονομικό κόστος, αλλά που θα περνούσαν το μήνυμα ότι η ανάγκη για τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας είχε γίνει αντιληπτή στη νέα αριστερή Κυβέρνηση. Αντ' αυτού, μιλούσε ειρωνικά για "δημιουργικές ασάφειες”.

Βεβαίως, η στάση και οι -θετικές ή αρνητικές- ιδιορρυθμίες της ελληνικής Κυβέρνησης προκάλεσαν το ενδιαφέρον της παγκόσμιας κοινής γνώμης και έφεραν στην επιφάνεια τα δομικά προβλήματα της Ευρωζώνης, την κακή αρχιτεκτονική του ευρώ, αλλά και την προβληματική εφαρμογή της δημοκρατίας και το έλλειμμα ηγεσίας στη σημερινή Ευρώπη. Και είναι βέβαιο ότι στάλθηκαν έντονα μηνύματα για το ότι, αν η Ευρώπη θέλει να επιβιώσει, θα πρέπει να αλλάξει. 

Όμως, όλα αυτά λίγο μπορούν να απαλύνουν την πίκρα του κόσμου που εξακολουθεί να υποφέρει από την ανεργία, να αγωνιά για τις καταθέσεις του ή να νοιώθει προσβεβλημένος στις ουρές των ΑΤΜ για 60 ευρώ την ημέρα.

Χθες το βράδυ, η κυβέρνηση έστειλε -στο παρά 5'- μία νέα ελληνική πρόταση. Η απάντηση της κυρίας Μέρκελ ήταν ότι η Γερμανία θα κάτσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μόνο αν ακυρωθεί το δημοψήφισμα της Κυριακής, σε διαφορετική περίπτωση θα περιμένει το αποτέλεσμα για να κρίνει τη θέση της.
Δε μας αρέσει βεβαίως η απάντηση. Σε εμένα τουλάχιστον δεν αρέσει και με θυμώνει. Όμως, σήμερα η Ελλάδα βρίσκεται στη θέση του φυλακισμένου που συνελήφθη λίγο μετά την -κακά σχεδιασμένη και αποτυχημένη- απόδρασή του και οδηγείται δεμένος χειροπόδαρα στον διοικητή της φυλακής...

Όταν ένας κυβερνήτης έχει προσβάλλει το λαό του, δε μπορεί να περιμένει υποστήριξη, όσο δίκαιες και αν είναι οι θέσεις του και όσο καλές και αν είναι οι προθέσεις του. 

Οι ιδεολόγοι πρέπει να έχουν κόκκινες γραμμές. Οι ρεαλιστές πρέπει να έχουν γραμμές stop loss.  Οι κυβερνήτες πρέπει να είναι ιδεολόγοι και ρεαλιστές ταυτόχρονα.

Προσπαθήσαμε να πετύχουμε κάτι καλύτερο. Αποτύχαμε. Ώρα να πιάσουμε τους κουβάδες, να βγάλουμε τα νερά, πριν το πλοίο βουλιάξει τελείως. Θα έρθει και η ώρα του απολογισμού.  

Βεβαίως, δε θα πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι ο "φυλακισμένος” έχει καθήκον να προσπαθεί διαρκώς να δραπετεύσει! Ιδίως όταν είναι ισοβίτης ή καταδικασμένος σε θάνατο. Διαφορετικά, αν χάσει την ελπίδα της απόδρασης, σύντομα πεθαίνει. Όμως, ο καλύτερος τρόπος για την "απόδραση” ενός Κράτους και για την ώθησή του προς τα μπρος, είναι η ισχυροποίηση της οικονομίας, η θεραπεία και η ανάρρωση της κοινωνίας και η ανόρθωση των Θεσμών.