Ανταποδοτικές εισφορές! Δίκαιο και μακροχρόνια βιώσιμο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης

Αναρτήθηκε την 13-06-2014
Ανταποδοτικές εισφορές! Δίκαιο και μακροχρόνια βιώσιμο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης

Η κοινωνική ασφάλιση είναι σήμερα το μεγαλύτερο πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας. Είναι το μεγαλύτερο επειδή δε μπορεί να λυθεί με απλές και άμεσα εφαρμόσιμες ρυθμίσεις (όπως π.χ. θα μπορούσε να λυθεί το φορολογικό) ή με συμφωνίες (όπως θα μπορούσε να ρυθμιστεί το ζήτημα του χρέους). Το πρόβλημα της κοινωνικής ασφάλισης είναι ζωντανό (“τρέχει” και επιδεινώνεται καθημερινά), αφορά άμεσα στη ζωή των ανθρώπων και είναι τεράστιο!

Αν προσπαθήσουμε να το εξηγήσουμε με απλά λόγια, θα το προσδιορίζαμε ως εξής: Το Κράτος, μέσω των ταμείων του, έχει την υποχρέωση να καταβάλλει συντάξεις σε ένα πολύ μεγάλο αριθμό συνταξιούχων (που πλησιάζει τους 2.800.000 και που διαρκώς διογκώνεται), χωρίς όμως να έχει τα χρήματα να τις εγγυηθεί.
Η πρακτική του Κράτους μέχρι σήμερα ήταν να λειτουργήσει το σύστημα με “αναδιανεμητικό” τρόπο. Δηλαδή, το Κράτος εισπράττει τις εισφορές των σημερινών εργαζομένων και μ' αυτές πληρώνει τις συντάξεις των σημερινών συνταξιούχων. Και επειδή αυτά τα χρήματα δεν επαρκούν, καταβάλλει και από τον Προϋπολογισμό ένα ποσό που κάθε χρόνο (παρά τα “κουρέματα”) φθάνει στα 11 με 12 δισεκατομμύρια ευρώ.
Πώς θα πληρωθούν στο μέλλον οι συντάξεις των σημερινών εργαζομένων; Κανείς δε ξέρει. Και αμφιβάλλουμε αν ασχολείται κάποιος στα σοβαρά με αυτό το ζήτημα. Για την Κυβέρνηση σήμερα, το πρόβλημα είναι το πώς θα πληρώσει τις συντάξεις των σημερινών συνταξιούχων. Το ζήτημα των συντάξεων των επόμενων γενιών συνταξιούχων, το αφήνει -με τραγική αδιαφορία ή και με κυνισμό- να το λύσουν οι επόμενες Κυβερνήσεις.
Το πρόβλημα συμπληρώνεται -και μεγεθύνεται- από το γεγονός ότι τα δημογραφικά στοιχεία της χώρας είναι τόσο τραγικά, αλλά και η ανεργία τόσο μεγάλη, ώστε οι νέοι εργαζόμενοι που μπαίνουν στο σύστημα είναι πολύ λιγότεροι από τους νέους συνταξιούχους, με αποτέλεσμα η σχέση μεταξύ συνταξιούχων και εργαζομένων τείνει να υποχωρήσει κάτω από το 1,50 (η χαμηλότερη των τελευταίων 60 ετών, διάστημα για το οποίο υφίστανται στοιχεία).

Πρόκειται για ένα πολύ δύσκολο πρόβλημα. Ο κίνδυνος σήμερα δεν είναι να μειωθούν περαιτέρω οι συντάξεις. Ο κίνδυνος είναι να παύσουν να δίδονται συντάξεις, πέραν ενός “βοηθήματος” μερικών εκατοντάδων ευρώ, που οι Κυβερνήσεις θα το βαφτίσουν ως “εθνική σύνταξη”. Ήδη μας προετοιμάζουν γι' αυτό.

Υπάρχει λύση για το ασφαλιστικό;

Μετά από δύο χαμένες δεκαετίες όπου το πρόβλημα απλά “κουκουλώθηκε” θα πρέπει να υπάρξει  μία σοβαρή, ριζική και -κυρίως- ειλικρινής και ρεαλιστική αντιμετώπισή του. Σε μία τέτοια λύση θα πρέπει να αποβάλλουμε τις ιδεοληψίες και τις δεισιδαιμονίες που κουβαλούμε και που ταλαιπωρούν την κοινωνία μας.

Η μακροχρόνια λύση στο ασφαλιστικό θα βασιστεί σε τρεις άξονες:
•    στη ριζική αναμόρφωση του συστήματος
•    στην καθιέρωση της πλήρους ανταποδοτικότητας των εισφορών
•    στη  δημιουργία ενός πλαισίου προαιρετικής (ή και υποχρεωτικής για τους νεότερους) συμμετοχής σε ιδιωτικά συνταξιοδοτικά σχήματα κεφαλαιοποιητικού χαρακτήρα, με σταδιακό πέρασμα από το ένα σύστημα στο άλλο.

Κατά το μεταβατικό διάστημα που θα απαιτηθεί έως την πλήρη εφαρμογή του νέου ασφαλιστικού συστήματος, θα πρέπει να υπάρξει η δέσμευση του Κράτους για την υποστήριξη των αναγκών που θα προκύψουν, έτσι ώστε να μπορούν να διατηρηθούν οι συντάξεις σε ένα ανεκτό επίπεδο.
Είναι ζήτημα ευρύτερης δημοσιονομικής πολιτικής το πώς θα εξευρεθούν οι πόροι που το Κράτος θα πρέπει να χορηγήσει προς το ασφαλιστικό σύστημα κατά το μεταβατικό διάστημα. Κατά την άποψή μας, θα πρέπει να εξοικονομηθούν από τη μείωση των δαπανών εξυπηρέτησης του χρέους που η Ελλάδα θα πρέπει να πετύχει κατά τις συζητήσεις για τη ρύθμισή του.


Ένα σύγχρονο, δίκαιο και βιώσιμο ασφαλιστικό σύστημα

Η βασική φιλοσοφία ενός σύγχρονου, δίκαιου και βιώσιμου ασφαλιστικού συστήματος, το οποίο θα ισχύει για όλους τους εργαζόμενους είναι:
•    Θα παρέχεται στον συνταξιούχο μία βασική “ελάχιστη εθνική σύνταξη” που θα καταβάλλεται από το Κράτος και μία επικουρική σύνταξη που θα καταβάλλεται από τον δημόσιο ή ιδιωτικό ασφαλιστικό φορέα που έχει επιλέξει ο εργαζόμενος.
•    Ο ρόλος του Κράτους στον τομέα των επικουρικών συντάξεων θα επικεντρώνεται στον διαρκή, αυστηρό και αποτελεσματικό έλεγχο της φερεγγυότητας των εμπλεκομένων ασφαλιστικών φορέων.
•    Η ελάχιστη εθνική σύνταξη θα καταβάλλεται σε όσους εργάστηκαν τουλάχιστον επί 15 χρόνια.
•    Οι εισφορές των εργαζομένων θα διαχωρίζονται σε εισφορές ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, βασικής εθνικής σύνταξης και επικουρικής σύνταξης.
•    Θα υπάρχει πλήρης ανταποδοτικότητα των εισφορών – Η (επικουρική) σύνταξη θα υπολογίζεται με βάση τις εισφορές που κατέβαλε ο κάθε ασφαλισμένος.
•    Ο εργαζόμενος θα επιλέγει το ποσό της (επικουρικής) σύνταξης που θα λαμβάνει και θα καταβάλλει τις ανάλογες εισφορές.
•    Ο εργαζόμενος θα μπορεί να συμφωνεί με τον ασφαλιστικό φορέα και άλλους συνδυασμούς προγραμμάτων ασφάλισης και σύνταξης (π.χ. τη δυνατότητα είσπραξης “εφάπαξ” κλπ).